Lấy Dụng Cụ Gãy Trong Ống Tuỷ: 2 Case Lâm Sàng

Case lâm sàng 1

Bệnh nhân nữ 27 tuổi, tình trạng sức khoẻ tốt và đuợc xếp loại ASA 1 (theo phân loại của America Society of Anesthesiologist – ASA 1 tương ứng với bệnh nhân khoẻ mạnh bình thường). Bệnh nhân có một vài triệu chứng lâm sàng viêm quanh cuống nhẹ ở răng hàm lớn thứ nhất hàm dưới bên phải. Cô ấy biết tình trạng răng mình có một mảnh dụng cụ gãy và nó cần được lấy ra để tạo điều kiện tốt nhất cho điều trị tủy lại.

Truớc khi điều trị, bệnh nhân được chụp một phim Xquang mới (hình 1). Trên phim chúng ta thấy không chỉ một mà là hai phần dụng cụ gãy trong mỗi ống tủy gần. Bắt đầu quá trình điều trị, răng được cách ly bằng đê cao su, và chất hàn miệng ống tuỷ được lấy ra. Trước hết cần tạo ngay một đường vào để tiếp cận và nhìn thấy phần dụng cụ gãy. Sử dụng mũi Gates-Glidden (DENTSPLY Maillefer) mở rộng miệng ống gần.

Sau khi tiếp cận được phần dụng cụ gãy trong ống gần ngoài, tôi làm biến đổi phần đầu của cây Gates-Glindden (hình 2).

Bằng cách này, tôi đã tạo ra một đầu khoan có khả năng tạo một đường vào phía trên phần dụng cụ gãy. Lúc này, ta đã có thể nhìn thấy phần dụng cụ gãy (hình 3). Sau đó, sử dụng sóng siêu âm nới lỏng dụng cụ trong lòng ống tuỷ. Cả hai đầu ProUltra (DENTSPLY Maillefer) bằng zircronium nitride và titanium cùng được sử dụng. Sau 1 tiếng ruỡi, phần dụng cụ đã được nới lỏng ra nhưng vẫn bị tắc lại trong ống tủy. Chúng tôi quyết định để lại và hẹn bệnh nhân đến lần sau. Paste canxi hydroxide (UltraCal XS, Ultradent) được đặt vào phần miệng 2 ống tủy gần, phía trên đặt một viên bông vê nhỏ và hàn lại bằng GIC (Fuji IX GP Fast, GC).

 

Ở lần hẹn sau, răng này lại được mở ra. Lấy bỏ paste canxi hydroxit bằng axit citric 10% và đầu siêu âm thụ động IrriSafe (Satelec). Một lần nữa, đầu siêu âm lại được sử dụng để lấy dụng cụ ra. Sau 15 phút, phần dụng cụ gãy trong ống gần-ngoài được lấy ra. Và 5 phút sau đó, phần dụng cụ gãy còn lại trong ống gần-trong cũng được loại bỏ. Phần dụng cụ gãy trong ống gần-ngoài đòi hỏi nhiều thời gian, trong khi đó phần dụng cụ ở ống gần-trong lại khá dễ dàng lấy ra. Điều này nhấn mạnh rõ nét các mức độ khó trong việc loại bỏ dụng cụ gãy qua ví dụ trên.

 

Sau khi lấy ra cả hai phần dụng cụ gãy, chiều dài làm việc được đo ở cả hai ống tủy gần bằng máy định vị chóp (Root ZX Mini, Morita). Tiếp theo, tạo hình thông suốt hai ống tủy. Cả hai ống đều được tạo hình ban đầu bằng cây ProTaper S1 (DENTSPLY Maillefer) rồi được rửa bằng dung dịch Natri hypochlorit 3%. Sau đó, cây côn gutta-percha cũ ở ống tủy xa được loại bỏ bằng cây ProFile cỡ 25.06 (DENTSPLY Maillefer) có tốc độ xoay 500 vòng/phút, vận hành bằng máy X-smart Easy endodontic motor (DENTSPLY Maillefer). Không cần sử dụng bất cứ loại hóa chất nào để làm mềm côn gutta-percha. Sử dụng cây Micro-Debriders (DENTSPLY Maillefer) loại bỏ những phần cây côn gutta-percha còn sót lại giúp thành ống tủy trơn láng. Tất cả các ống tủy đểu được tạo hình đến cây ProFile cỡ 40.06. Cuối cùng, dùng trâm K dẻo – K-Flexofiles (DENTSPLY Maillefer) tạo hình phần chóp. Rửa ống tủy bằng axit citric 10% giúp loại bỏ lớp mùn ngà (smear layer) trong lòng ống tủy. Ống tủy được rửa lần cuối bằng dung dịch nước muối vô trùng. Thử côn gutta-percha chính vừa với ống tủy và đi được hết chiều dài làm việc (hình 4). Ống tủy được hàn lại bằng paste Topseal (DENTSPLY Maillefer).

Hàn ống tủy bằng phương pháp lèn dọc nóng với máy Elements Obturation Unit (SybronEndo). Sau khi hàn tủy (hình 5), hàn tạm bằng GIC (Fuji IX PG Fast).

Chụp phim Xquang kiểm tra (Hình 6: chụp song song và Hình 7: chụp chếch). Qua hình ảnh Xquang chụp tách hai ống gần có thể thấy hai phần dụng cụ gãy đã được lấy ra thành công. Tiên lượng của case này tốt và bệnh nhân được hẹn tái khám lần sau để hàn vĩnh viễn.      

                                                       

Case lâm sàng 2

Bệnh nhân nam, 19 tuổi, tình trạng sức khoẻ tốt và đuợc xếp loại ASA 1 (America Society of An esthesiologist – ASA 1 tuơng ứng với bệnh nhân khoẻ mạnh bình thường). Qua thư giới thiệu của bác sĩ điều trị trước, một phần dụng cụ nhỏ, trông giống như một trâm K cỡ 10 hoặc 15 mắc lại trong ống tủy khi đang điều trị nội nha răng hàm nhỏ hàm trên bên phải. Bệnh nhân phải điều trị tuỷ do răng bị chấn thương, vỡ múi ngoài và hở tuỷ.

Chụp một phim X quang mới (hình 8), trên phim thấy vị trí của phần dụng cụ gãy cách chóp 5mm.

Răng đuợc cách ly bằng đê cao su và lấy bỏ chất hàn tạm. Sau khi mở ra, dùng dung dịch axit citric 10% và đầu siêu âm thụ động loại bỏ paste canxi hydroxit thừa, chúng ta có thể nhìn thấy phần dụng cụ gãy (hình 9) vì ống tuỷ này rất rộng ở phần miệng và phần giữa. Cách này tạo đuờng vào ít xâm lấn và tiết kiệm mô. Nó còn bộc lộ phía sâu bên trong nghi ngờ là vị trí ống tuỷ tách đôi. Sau thăm dò với trâm nong nhỏ, tôi đã xác định được ống trong. Dụng cụ gãy nằm ở ống ngoài. Dùng đầu Titanium ProUltra #8 (DENTSPLY Maillefer) nới lỏng phần dụng cụ gãy, đồng thời răng được bơm rửa bằng Natri hypochlorite 5%.

 
Phần dụng cụ gãy được lấy ra (hình 10) và sau khi xác định chiều dài làm việc (hình 11), ống tủy được tạo hình với cây trâm quay nickel-titanium (Twisted Files, SybronEndo).

         

Cả hai ống tuỷ đều được tạo hình bằng cây Twisted Files cỡ 25.08. Chọn file ban đầu đi hết chiều dài làm việc phải là file nhỏ có kích thước phụ thuộc vào phần chia ống tuỷ ở phía sâu (hình 12) và cảm giác áp lực khi tạo hình để làm giảm đến mức tối thiểu khả năng gãy dụng cụ mới.

 

Hoàn thành tạo hình chóp ống tuỷ bằng trâm K dẻo - K-flexofiles cỡ 25. Loại bỏ lớp mùn ngà bằng dung dịch rửa axit citric 10%. Kết thúc rửa tuỷ bằng dung dịch nước muối vô khuẩn. Thử côn gutta-percha chính vừa với ống tủy và đi được hết chiều dài làm việc (hình 13).

 

Hàn ống tủy bằng chất hàn Topseal. Cả hai ống tủy đều được hàn bằng kĩ thuật lèn dọc nóng với máy Elements Obturation Unit. Sau khi ống tủy được hàn (hình 14 và 15), đặt một viên bông vê nhỏ tẩm cồn và chlohexidine đã vắt bớt nước bên trên, cuối cùng hàn tạm bằng GIC.

   

Chụp phim Xquang kiểm tra (hình 16 và 17) (chụp song song và chụp chếch). Tiên lượng của case này tốt, và bệnh nhân được hẹn tái khám để hàn vĩnh viễn.

                              

Kết luận

Lấy dụng cụ gãy ra khỏi ống tủy có thể rất khó khăn và cần nhiều thời gian để hoàn thành. Bác sĩ Marge Ree đã từng chia sẻ kinh nghiệm của mình với độc giả tạp chí ROOTS về 3 chữ P trong nội nha: Passion (Say mê), Persistence (Bền bỉ) và Patience (Kiên nhẫn). Bác sĩ thực sự quan tâm đến việc loại bỏ dụng cụ gãy trong điều trị nội nha là một điều đúng đắn!

Ghi chú

Bài báo này đã được đăng trên tạp chí Roots Vol. 6 No. 3, 2010. Danh sách tài liệu tham khảo có sẵn từ nhà xuất bản.